Kiko ta un Credit Union, Kooperativa di Spar I Krédito?

Un Credit Union ta un kooperativa, es desir un grupo di hende ku demokrátikamente ta disidí di lanta nan organisashon pa yuda otro spar I hasi fiansa den kasonan di nesesidat òf produktivo, pa paga bek na un manera hustu I kontra un interes hopi abou.

Meskos ku tur kooperativa tin un meta bon fiho: siña spar regularmente huntu, pa for di e fondo yuda otro pa kosnan nesesario I pa yuda otro bai dilanti ekonómikamente I finansieramente.
No ta e idea di bira riku. No por. Den kooperativa ningun hende no por bira riku ma e kooperativa mes por tin su propio kapital I esei por usa pa sosionan I pa komunidat. Asina na Canada , Caisses Populaires a yuda gobièrnu na vários okashon ku tur fondonan nesesario p.e. na lugá di gobièrnu bini ku un “obligatielening”, esaki for di fondonan ku no tabatin mester pa e sosionan mes direktamente.

Den kooperativanan di krédito no por usa e plaka pa kosnan ku ta dudoso òf tin hopi risiko, pasobra ta plaka di e sosionan I no di direktiva. Meskos tampoko no ta pèrmití pa hasi negoshi ku sèn di kooperativa, ademas di reserva stipulá, por invertí den loke ta sigur manera “bono” di gobièrnu. Tambe por utilisá fondonan pa yuda otro kooperativanan ku pòt tin problema, basta tin plannan drechi ku ta garantisá buena marcha di kooperativanan.

Den kaso ku tin un plan serio pa lanta otro tipo di kooperativa, anto ta ofresé sosionan pa nan tuma un krédito(fiansa) I hinka e plaka den e empresa, NO PA KOOPERATIVANAN MES HASIÉ. Asina a lanta diferente kooperativa otro, ku plaka di credit union, pero semper via e sosionan I no direktamente.
E asuntu aki lo mester keda reglá den lei di kooperativa, manera a proponé den erunion di e organisashon internashonal, basta aña pasá.

Di kon no por bira riku den kooperativa? Simplemente pasobra e loke ta keda di spar ta na tiki tiki. I tampoko ta e idea ei pa spar hopi pareu. No ta kuestion di hinka hopi plaka den kooperativa pa saka mas tantu ainda na fiansa pa kosnan muchu grandi. E fiansanan na prinsipio lo ta pas ku por paga bèk den un par di luna te un aña. Mas adilanti te tres aña.
Loke si kooperativa ta hasi hopi bia ta aseptá sumanan generoso pa duna fiansa p.e. pa traha kas, pero esei na miembronan, hende ku a demostrá di ta kumplidó I spardó regular.

Un credit union anto ta un kooperativa, pa yuda bo, siña bo I duna bo chèns pa spar I hasi fiansa. P’esei e obligashon pa paga bèk kompleto loke bo a fia ta un obligashon serio, I na un manera regular, pasobra esei ta garantisà ku otro tambe por usa e fondo. Tur hende honesto ta komprondé esei.
E kooperativa naturalmente tin su direktiva, esta un grupo ku e sosionan ta skohe pa manehá I guia nan kooperativa. Meskos tambe nan ta skohe un grupo pa kontrolá mira si tur kos ta kamna bon, e komishon di supervishon.
Interesante ta ku no ta e plaka ku bo a spar bo ta fia, ma ta plaka di otro sosionan, pasobra e plaka di spar dibo ta keda dibo I …ta kobra dividendo I patronahe na fin di aña segun movementu den bo grupo. Si ta bo mes plaka di spar bo ta lanta na fiansa, anto bo no tin derecho riba e loke parti na sosionan na fin di aña!
Tin tambe un komishon di krédito, esaki ta un komishon di konfiansa.
Esaki ta un grupo elegí tambe dor di miembronan mes. E Komishon di Krédito tin di huzga si e fiansa ta bon si òf nò. Pa por hasi esei na drechi e mester haña di e sosio tur dato pa e por hustifiká e fiansa. Si e sosio no tin konfiansa den dje, kon e por logra haña sa e situashon di e sosio?

Aki ta un asuntu hopi serio, bo ta haña sa kos di hende. Ma naturalmente bo ta obligá na tene eisei na sekretu. No por divulgá asuntu di otro hende sin nan pèrmit.
Ademas di e gruponan menshoná, un credit union mester tin su komishon edukativo ku tin un tarea hopi importante, mas di loke hende ta kere. Di kon? Pasobra ta e komishon edukativo aki lo mester prepará hendenan ku kier bira sosio, ta nan mester tene sosionan na altura di tur loke ta pasa den nan credit union, un tarea informativo.
Ta nan mester sigui splika hendenan kiko ta credit union, kon e ta kamna, ki yudansa e por duna, kon miembronan mester aktua den kada situashon, kon mester skohe direktiva I komishonnan, enfin e balor di credit union ku ta sinta den yuda hende no solamente sali for di problema, ma kon bira kada bes mas hende, kon huzga I plania p.e. gastunan di famia, kon plania pa futuro di bo yunan etc. etc. Esaki ta e grupo ku mester bai garantisá credit union un futuro sigur.
Kaminda komishon edukativo ta traha bon, ei credit union ta anda bon, kaminda no tin komishon edukativo aktivo, ei por fèrwaktu problema.
Den tur esaki ta sali bon kla ku un kooperativa no ta simplemente un empresa, p’esei no por trata credit union meskos ku kualke empresa. Aki ta trata di hende ku hende I no di plaka, p’esei mester tin leinan sosial no simplemente finansiero pa reglamentá credit union.

Tin un otro punto mas mashá importante pa atendé ku n’e den credit union meskos ku tur otro kooperativa. Komo den kooperativa nos no konosé diskriminashon ni distinshon di persona, tur hende ta hende, p’esei un kooperativa t’ei pa tur hende ku ta bini na remarke pa ta miembro. I credit union por stòp di buska miembro. E prinsipio aki ta aseptá pa e organisashon mundial di e kooperativana di krédito: ekspanshon kontinuo. Hende no ta kaba di siña nunka.
Pakiko tantu interes pa EDUKASHON DEN KOOPERATIVA?
Simplemente pasobra si bo no tin edukashon bon, adekuá bo no por funshoná demokrátikamente tampoko.
Ademas, pa bo por duna bo mester tin. Edukashon no tin kuestion di skol, den kooperativa no ta skol ta konta sino sorto di hende bo ta. Kisas un edukashon mínimo di skol ta kompañá pa un sentido sosial hopi grandi. Meskos ku no tur mama I tata ta hende ku hopi skol, pero no pa e motibu ei nan por laga di ta bon mama I tata. Asina nos mester mira hende den kooperativa tambe. Esaki kontrario na otro empresanan, kaminda ta e faktor tékniko ta konta, den kooperativa ta e faktor HENDE.
Pa deskubrí e balor nan di honestidat, hustisia , kompañerismo , amor pa otro etc. no tin mester di muchu skol. Ora bo tuma un trabou den kooperativa di p.e. tesorero, anto algu bo mester sa di hasi kuenta I tene buki, ma no ta nesesario tampoko un diploma. Ta ora drenta kosnan grandi di sumanan mionario anto bo mester tin hende ku sa di tenementu di buki pa por lo ménos asistí.
Ta duele di mira kon kooperativanan ku hopi bia ta krese na fondonan disponibel no ta pone muchu atenshon na e loke ta formashon di hende.